naamloos3

Aan de vooravond van de grote financiële crisis staat Nederland er goed voor, zo concludeert de Nederlandsche Bank (‘DNB’) in haar Jaarverslag over 2008. Juist omdat de economische groei zo sterk was kon 2008 nog afgesloten worden met een groei van 2%. DNB spreekt echter haar verbazing en verontrusting uit over het gegeven dat de groeiramingen voor het jaar daarop in razend tempo neerwaarts worden bijgesteld.

Voor 2009 voorziet het Centraal Planbureau (‘CPB’) aan het einde van 2008 een krimp van 3,5%. Een economische krimp van die omvang was sinds 1931 niet meer voorgekomen. Ook de neerwaarts bijgestelde verwachtingen verontrusten DNB. Voor dat jaar voorziet het CPB stagnatie, maar met risico’s in neerwaartse risico’s.

In haar jaarverslag over 2008 legt DNB een groot pessimisme aan de dag voor de nabije toekomst. Ze deelt niet de opvatting van andere instituties, zoals het CPB, dat in 2010 alweer de eerste tekenen van herstel zichtbaar zullen worden. DNB vraagt zich af hoe realistisch dat voorzichtig optimisme is.

In de visie van DNB voldoet het voorspelinstrumentarium niet onder de huidige omstandigheden. Dat is toegesneden op omstandigheden dat de financiële sector in staat is om de vraag uit de reële economie te accommoderen. Dat was allesbehalve het geval in 2008.

Recessies in combinatie met financiële crises hebben de onhebbelijkheid lang te duren. Cruciaal is verder hoe de woningmarkt zich gaat ontwikkelen. Ook daar is DNB niet optimistisch over. Het kan wel enkele jaren duren voordat die op een dieptepunt is beland, aldus DNB in haar jaarverslag.

Nederlandse banken werden hard geraakt door de crisis die zich schoksgewijs door de wereld verplaatste. Er vonden ongekende afwaarderingen plaats en voor sommige banken dreigde de korte en lange termijnfinanciering in gevaar te komen waardoor een liquiditeitsrisico groeide.

Door de grote afwaarderingen op vooral Amerikaanse hypotheekportefeuilles groeide bovendien een solvabiliteitsrisico. In 2008 schreven de grote Nederlandse banken een bedrag van € 39 miljard af. Dat solvabiliteitsrisico zou alleen maar gaan toenemen naarmate de financiële crisis meer vat ging krijgen op de reële economie.

De wankele basis noopte DNB om in samenwerking met het ministerie van financiën handelend op te treden. Dat mondde in oktober 2008 uit in het nationaliseren van Fortis Groep, waartoe ook ABN Amro behoorde, voor een bedrag van ruim € 16 miljard. Verder kwam er staatssteun voor ING, SNS Real en Aegon.

Het was Nederland echter niet toegestaan om op eigen houtje staatssteun te verlenen. Daar moest Brussel tostemming voor verlenen. In die dagen was mevrouw Kroes als eurocommissaris de persoon om daar toestemming voor te geven. Een van haar voorwaarden was dat ING af zou zien van prijsleiderschap. Dat betekende dat deze bank zijn hypotheken niet goedkoper mocht aanbieden dan de concurrentie die geen steun genoot.

In feite bood de Europese Commissie het prijsleiderschap aan aan Rabobank, omdat de Commissie ook besliste dat ABN Amro zich aan dit verbod moest houden.

Rabobank toonde zich destijds warm voorstander van deze maatregel. Omdat de markt voor hypotheken in Nederland gedomineerd werd door de drie grootbanken, kon Rabobank in dit opzicht de toon zetten en de tarieven bepalen.naamloos4

Wordt volgende week vervolgd, met nieuwe berichten over onze acties.